WTĘP
Ministra Edukacji wydała „Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Rozporządzenie to dość obszerna lektura, 366 stron. Nas interesuje kwestia wychowania komunikacyjnego.
Od 1 września 2026 roku wychowanie komunikacyjne będzie realizowane w ramach „Zajęć praktyczno-technicznych” (ZPT), a nie Techniki. Niestety konsultacje społeczne i uwagi organizacji rowerowych nie zostały praktycznie uwzględnione. Ale czy wynika to jedynie z nierozumienia kwestii wychowania komunikacyjnego przez resort edukacji?
Nadal nie będzie można edukować dzieci w ruchu drogowym przed egzaminem na kartę rowerową. Resort edukacji zaleca miejsca „wytypowane jako bezpieczne (np. miasteczka ruchu drogowego)”. Nie wynika to jednak z Prawa oświatowego, ale
z ustawy Prawo o ruchu drogowym i ustawy o kierujących pojazdami.
STAN PRAWNY
To art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami mówi „Dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania rowerem, wózkiem rowerowym, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego – jest karta rowerowa lub prawo jazdy kategorii AM, A1, B1, B lub T – w przypadku osób, które nie ukończyły 18 lat. Art. 8 ust. 1 pkt 10 tej samej ustawy stanowi, ze „Wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi 10 lat – dla roweru”.
Ustawa w dość lakoniczny sposób dotyka sposobu uzyskania karty rowerowej, sprowadzając kwestię do zapisów formalnych.
Art. 17. 1. Kartę rowerową wydaje nieodpłatnie, za pisemną zgodą rodzica lub opiekuna:
- dyrektor szkoły – uczniowi szkoły podstawowej;
- dyrektor wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego lub przedsiębiorca prowadzący ośrodek szkolenia kierowców posiadający poświadczenie potwierdzające spełnianie dodatkowych wymagań – osobie niewymienionej w pkt 1.
2. Kartę rowerową może uzyskać osoba, która:
- osiągnęła wymagany minimalny wiek;
- wykazała się niezbędnymi umiejętnościami w kierowaniu rowerem odpowiednio podczas zajęć szkolnych, zajęć prowadzonych przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego lub zajęć prowadzonych przez ośrodek szkolenia kierowców posiadający poświadczenie potwierdzające spełnianie dodatkowych wymagań.
Tak jednoznacznie sformułowane zapisy ustawowe powodują, że Pani Barbara Nowacka nie może napisać nic więcej, bo nie ma kompetencji by zmienić zapisy ustawowe rozporządzeniem.
TREŚĆ ROZPORZĄDZENIA
Co napisała, a raczej, pod czym podpisała się Pani Ministra Edukacji? Wyłowiliśmy wszystkie zapisy dotyczące wychowania komunikacyjnego.
Rozdział: ZAJĘCIA PRAKTYCZNO-TECHNICZNE
Cele kształcenia − wymagania ogólne
Strona 263.8:
Przygotowanie do odpowiedzialnego i bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym, z uwzględnieniem obsługi oraz konserwacji roweru, w tym przygotowanie do egzaminu na kartę rowerową.
Strona 267.8.:
- Bezpieczne i odpowiedzialne uczestnictwo w ruchu drogowym. Uczeń:
- interpretuje zasady ruchu drogowego podczas poruszania się pieszo, rowerem, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego oraz rozpoznaje i właściwie reaguje na znaki i sygnały drogowe w różnych sytuacjach komunikacyjnych – moduł bezpieczeństwo i obrona;
- charakteryzuje etyczne aspekty uczestniczenia w ruchu drogowym, w tym szanuje innych uczestników ruchu drogowego i promuje zachowania sprzyjające bezpieczeństwu – moduł bezpieczeństwo i obrona;
- wyjaśnia warunki dopuszczenia do uczestnictwa w ruchu drogowym kierującego rowerem, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego, uwzględniając przepisy prawa i wymagania bezpieczeństwa (np. obowiązek stosowania kasków do 16 roku życia) – moduł bezpieczeństwo i obrona;
- ocenia sytuacje na drodze, podejmuje decyzje, opierając się na regułach ustępowania pierwszeństwa, kierując się przepisami dotyczącymi ruchu drogowego – moduł bezpieczeństwo i obrona;
- wyjaśnia sposób zachowania się w miejscu zdarzenia lub wypadku drogowego, potrafi udzielić pierwszej pomocy oraz potrafi przekazać odpowiednim służbom informacje o wypadku – moduł bezpieczeństwo i obrona;
- omawia budowę roweru, hulajnogi elektrycznej oraz urządzenia transportu osobistego i wyjaśnia zasady działania jego poszczególnych układów w kontekście bezpieczeństwa i eksploatacji – moduł bezpieczeństwo i obrona;
- zna obowiązkowe i zalecane wyposażenie roweru zgodne z obowiązującymi przepisami – moduł bezpieczeństwo i obrona;
- omawia zasady eksploatacji i konserwacji roweru oraz kontroluje i reguluje elementy roweru wpływające na bezpieczeństwo jazdy – moduł bezpieczeństwo i obrona;
- porównuje koszty zakupu, eksploatacji i konserwacji roweru z innymi środkami transportu oraz analizuje korzyści finansowe i zdrowotne wynikające z codziennego korzystania z roweru – moduł ekonomiczno-finansowy;
- charakteryzuje zagrożenia wynikające z niewłaściwego zachowania w ruchu drogowym, w tym wpływ nadmiernej prędkości, spożywania alkoholu i innych środków odurzających, oraz negatywnego wpływu korzystania z różnych urządzeń elektronicznych podczas prowadzenia pojazdów – moduł bezpieczeństwo i obrona;
- przygotowuje się do egzaminu na kartę rowerową (fakultatywnie) – moduł bezpieczeństwo i obrona.
Strona 268.5: Uczeń:
indywidualnie lub w grupie przeprowadza przegląd techniczny roweru szkolnego lub przyprowadzonego przez ucznia; przegląd obejmuje sprawdzenie wyposażenia obowiązkowego wynikającego z przepisów prawa oraz stanu i działania podstawowych układów roweru; w miarę możliwości uczeń wykonuje niezbędne naprawy i regulacje;
Strona 269.7 Uczeń:
pracując w grupie, przygotowuje zajęcia dotyczące bezpiecznego poruszania się w ruchu drogowym dla dzieci przedszkolnych lub uczniów klas I–III; doświadczenie realizowane w klasie V lub VI.
Strona 270.8:
Warunki i sposób realizacji:
Wychowanie komunikacyjne – obejmuje przygotowanie ucznia do bezpiecznego poruszania się w ruchu drogowym, znajomość przepisów ruchu drogowego i znaków drogowych dotyczących pieszych oraz rowerzystów i budowy, eksploatacji oraz konserwacji roweru, hulajnogi elektrycznej i urządzeń transportu osobistego.
Strona 271.4 akapit:
W ramach wychowania komunikacyjnego zaleca się wyposażenie pracowni w rowery, kaski, kamizelki odblaskowe, modele znaków drogowych. Zajęcia dotyczące bezpieczeństwa ruchu drogowego powinny być prowadzone w pracowni szkolnej, na szkolnym terenie sportowo- -rekreacyjnym, w miejscach wytypowanych jako bezpieczne (np. w miasteczkach ruchu drogowego).
NASZE STANOWISKO
Część organizacji pozarządowych radzi sobie z takimi zapisami szkoląc dzieci w ruchu drogowym PO egzaminie na kartę rowerową, ale nadal jest to dobra wola dyrektorów szkół niż obowiązek systemowy.
MY chcemy jednak by te zajęcia odbywały się PRZED egzaminem dokładanie tak, jak w przypadku kandydatów na kierowców. Miasteczko ruchu drogowego można wykorzystać jako plac manewrowy PRZED zajęciami w ruchu drogowym, jako etap pośredni. Ale dziecko, jak kandydat na kierowcę, musi odbyć zajęcia w ruchu drogowym by posiąść doświadczenie, jakie nabywa kandydat na kierowcę. I teraz: o ile karta rowerowa w randze prawa jazdy ma być utrzymana.
Dziś dziecko zdaje teorię, zdaje praktykę na boisku szkolnym bądź w miasteczku ruchu drogowego bez przygotowania praktycznego do jazdy w ruchu drogowym. Praktyki uczy się samopas. Większość rodziców uznaje, że skoro dziecko zdało już kartę, to po co mu zajęcia praktyczne w ruchu drogowym.
